luxielen

luxielen

adventsviering

OnderwijsPosted by Luc Cielen 22 Dec, 2013 21:29:39
Eerste adventsviering in een steinerschool, maandag 2 december 2013

De leerlingen van de lagere school verzamelen in de euritmiezaal. De viering begint om kwart voor negen, ruim over tijd, want de school begint om 8.25 uur. De leerkrachten doen hun uiterste best om de leerlingen rustig te houden, wat niet lukt. De kinderen van de vijfde klas verzorgen de muziek, ze spelen vooral sopraanblokfluit, enkelen spelen altblokfluit, verder zijn er twee violen en een basblokfluit. De kinderen kijken vooral op de partituur, wat het voor de dirigerende leerkracht extra moeilijk maakt om het geheel bijeen te houden.
Er hangt een lelijk wit doek dwars door de ruimte: een restant van een eerder gebruik van de beamer. De vensters zijn afgedekt met dik zwart plastic, vastgeplakt met onzorgvuldig afgesneden stroken plakband. Het is een ronduit afschuwelijke ruimte. Niets van schoonheid te merken, niets dat op een feest wijst. Toch wel: midden op de vloer ligt een spiraal van dennengroen. Tijdens de muziek gaan de kinderen van de eerste klas door deze spiraal om hun kaars aan te steken aan de centrale kaars. Dit gebeurt in een snel tempo en heeft weinig sfeer. Na de eersteklassers mag uit elke andere klas één kind ook een kaars aansteken. Met de bedoeling om met deze kaars de eerste kaars op de adventskrans in de klas aan te steken. Wat is de bedoeling van die spiraal? Is dit overgenomen uit de kleuterschool? Mij lijkt het eerder thuis te horen in een kerk van de christengemeenschap. Ik zie niet in wat dit met pedagogie te maken heeft. Nu, in deze school valt het nogal mee, er wordt niet al te veel tijd in deze actie gestoken. Er zijn steinerscholen waar dit element lang uitloopt en er van lesgeven het eerste uur niets in huis komt.
De muziek klinkt niet erg overtuigend en is meestal onzuiver. Feestelijk zou ik dit niet noemen, ondanks de inspanningen van de leerkrachten.
Na enkele advents- en kerstliederen (Maria die zoude; Het komt een schip geladen; Maria door een doornwoud trad en Lied van de kaarsjes) volgen de spreuken. Deze worden op de klassieke wijze gesproken: eerst de eerste drie klassen (de meeste kinderen met de armen gekruist voor de borst - de meest ongemakkelijke én onnatuurlijke houding om een spreuk te zeggen - maar waarschijnlijk is ook dit geïnspireerd op de christengemeenschap). Onmiddellijk daarna de spreuk van de vierde, vijfde en zesde klas. De houding is al wat beter, maar mooi klinkt het toch niet. Er is weinig animo voor het zeggen van de spreuken. Na de spreuken is er chaos en lawaai en verlaten de klassen de zaal om naar de klaslokalen te gaan.
Het probleem van de wekelijkse gezamenlijke opmaat op maandagochtend in de lagere school is hier nog maar eens haarscherp duidelijk geworden (in de middelbare school is er bij elke nieuwe periode een gezamenlijke opening in de feestzaal - een activiteit die nog minder om het lijf heeft dan de weekopening in de lagere school). Wat zijn de problemen?
1. Waarom de week beginnen met een gezamenlijke opmaat die niets feestelijks heeft, die niets extra te bieden heeft, waarin slecht gezongen en gemusiceerd wordt?
2. Kan het dat een schoolweek met een kwartier vertraging begint? Is dit een goed voorbeeld voor de kinderen? Is dit een goede pedagogische impuls?
3. Wat is de meerwaarde van zo'n gezamenlijke weekopening?
4. Welke zin heeft het om alle klassen samen te brengen en dan spreuken te zeggen die per drie klassen gezegd worden?
5. Waarom komen er op maandag zo veel kinderen te laat?
6. Waarom maken de kinderen (vooral 5e en 6e klas) zo veel drukte tijdens deze opmaat en zijn zij zo weinig gemotiveerd om hier goed aan mee te werken?
7. De school is een instelling om te leren, niet om bepaalde godsdienstige handelingen te volbrengen.
8. In al wat de school aanbiedt moet schoonheid een belangrijk element zijn. In deze adventsvieringen en maandagochtendopmaten is niets van schoonheid aanwezig.
9. Realiseren de leerkrachten zich dat ze er als gendarmen rondlopen tijdens deze opmaat? En vinden ze dit zinvol?
10. Waarom worden de ochtendspreuken op het einde van de viering gezegd en niet bij de aanvang?
11. Bij Steiner heb ik niets gevonden over een wekelijkse gezamenlijke opmaat. Wie is er ooit op het onzalige idee gekomen om dit in het leven te roepen en waarom doen alle steinerscholen dit na? Die imitatiedrang van steinerscholen is op meer momenten te ervaren, en meestal hebben deze niets met pedagogie te maken, maar alles met antroposofie - meestal slecht begrepen ook nog. Waarom toch die behoefte om steeds maar weer van de ware pedagogische opdracht af te dwalen?

Oplossingen:
1. Begin elke dag met een gezamenlijke muzikale opmaat met drie klassen samen, ieder op zijn verdieping. Dit brengt minder tijdverlies mee en nodigt uit om op tijd te beginnen met muziek en zang.
2. Laat deze dagelijkse muzikale opmaat leiden door één muzikale leerkracht en geef de twee andere leerkrachten de vrijheid om gedurende deze opmaat een tijd lang met enkele kinderen apart te werken. Dit biedt elke dag de mogelijkheid tot een halfuur extra zorg voor enkele leerlingen.
3. Niet alleen op maandag een gezamenlijke opmaat, maar dagelijks. Zo gaat de muziek weer leven op school. Zorg daarbij dat vanaf de derde klas de leerlingen allemaal altblokfluit spelen en notenleer krijgen (deels geïntegreerd in de muzikale opmaat, deels aangeleerd in de lessen muziek). Later komen ook de tenor- en de basblokfluit erbij. Laat de meerstemmigheid klinken!
4. Zorg ALTIJD voor een aangename omgeving, vervuld van schoonheid. Niet alleen in de aankleding, maar ook in het verloop van de activiteit.
5. Zorg dat er zo min mogelijk 'gaten' vallen: laat het ene in het andere overlopen. Zorg voor afwisseling en let op afwerking zonder dat dit er te dik op ligt.
6. Laat liederen, gedichten, spreuken enz. véél herhalen. niet één keer een lied zingen, maar minstens driemaal en zo mogelijk nog meer, met steeds nieuwe aandachtspunten bij de herhaling.
7. Kondig niets aan, maar begin te zingen, begin te spreken enz. Aankondigen is een van de saaiste momenten voor kinderen. Kinderen reageren snel genoeg om direct na de aanzet van een lied of een gedicht of een spreuk mee te zijn. Zo kweek je dynamiek en enthousiasme. Dus: weg met de aankondigingen die beginnen met: 'We gaan....' of met 'Beste kinderen...'
8. Onderbreek de zang of het instrumentale spel niet om aanwijzingen te geven of opmerkingen te maken. Geef die aanwijzingen of opmerkingen tijdens het spel.
9. Als een school er niet in slaagt om van de muzikale opmaat een waardevol geheel te maken, moet ze deze afvoeren en onmiddellijk met de lessen beginnen.
10. Zorg er steeds voor dat alle activiteiten een pedagogische grondslag hebben.





  • Comments(0)//lux.cielen.eu/#post12