luxielen

luxielen

IS DE STEINERSCHOOL EEN ANTROPOSOFISCHE SCHOOL? (4)

OnderwijsPosted by Luc Cielen 06 Feb, 2017 12:41:07

In de Vlaamse steinerscholen wordt op het einde van de schooldag deze spreuk gezegd:

Helder licht der sterren,
straal in mijn gedachten;
dat tot wijsheid worde,
wat ik denkend wil.

Zegenend licht der zonne,
warme mij het harte;
dat tot liefde worde,
wat ik voelend kan.

Goede aardemoeder,
schenk mijn handen krachten;
dat tot daden worde,
wat ik werkend wil.

De auteur van deze spreuk is niet bekend, blijkbaar is ze niet van Rudolf Steiner. Een overeenkomstige Duitse versie ervan heb ik niet gevonden. Deze spreuk wordt trouwens in de Nederlandse Vrije scholen die ik bezocht heb, niet gezegd en ook in de Duitse Waldorfschule heb ik ze niet gehoord.

Is dit een antroposofische spreuk?

De drieledige opbouw: sterren – zon – aarde, met de daarbij horende verbanden met denken – voelen- willen is in elk geval van antroposofische origine, omdat daarmee de drieledige mens, zoals Steiner die ziet, uitgedrukt wordt.

Dit is hetzelfde mensbeeld als in de biologielessen van de vierde klas (groep 6) aan de leerlingen gegeven wordt en bekend is als het ‘sterrenmannetje’.

Het denken, het hoofd dus, is verbonden met de kosmos. Het is door zijn bolvorm een afspiegeling van de kosmos, volgens Steiner. In feite is dit een archaïsche voorstelling van de kosmos. Vanop de aarde gezien lijkt de kosmos bolvormig te zijn. Maar wie beweert dat de kosmos bolvormig is, maakt dezelfde fout als degenen die beweerden (beweren) dat de zon om de aarde draait.

In de tweede strofe wordt het zonlicht zegenend genoemd. In vele culturen werd de zon als een godheid beschouwd, zo ook in de antroposofie waar de zon als een geestelijk wezen wordt gezien. In religies waarin een goddelijk of geestelijk wezen wordt aanbeden, wordt van dat wezen – dat als een geestelijke patriarch over de mensheid waakt – verwacht dat het de mens zegent.

In de biologielessen van de vierde klas (groep 6) wordt het hart van de mens (zijn middengebied) vergeleken met een leeuw, die met zijn manen dan weer een afspiegeling is van de zon. En in dat middengebied leeft volgens de antroposofie de gevoelswereld met liefde, haat, verlangen, afschuw enz. Van de zon wordt verwacht dat ze liefde schenkt.

De aarde moet volgens vele culturen – denk aan de leer van Zarathustra – bewerkt worden door de mens. Daarmee voldoet hij aan zijn geestelijke opdracht. De aarde is namelijk antroposofische gezien de plaats waar de mens liefde en vrijheid moet ontwikkelen. Dit gebeurt via het doen; via de wilskracht volbrengt de mens zijn taak op aarde.

Dit duidelijk drieledige antroposofische mensbeeld wordt in deze spreuk meegegeven aan de kinderen. Zes jaar lang (en in sommige steinerscholen wellicht twaalf jaar lang) wordt deze spreuk bij het einde van de lessen gezegd. In een lagere school zegt een kind dus plusminus 6 x 180 keer deze spreuk: dat is 1.080 keer. En gaat men in de middelbare school hiermee voort dan heeft een kind op het einde van zijn steinerschoolloopbaan niet minder dan 2.160 keer dit antroposofische mensbeeld uitgesproken. Lijkt dit niet op antroposofische indoctrinatie? En mag je een kind dit wel aandoen?

De steinerschool in Brasschaat heeft als onderschrift: kind mogen zijn om vrij mens te worden. In Duitsland verscheen een bestseller met mooi werk van de steinerschoolkinderen onder de titel: Erziehung zur Freiheit. Maar is een school waar zulke spreuken dagelijks gezegd worden wel een school waar een kind, kind mag zijn? Is zulke spreuk wel iets voor een kind? En noemt men dit opvoeden tot vrijheid?





  • Comments(1)//lux.cielen.eu/#post32